Kiến nghị thu thuế TTĐB đối với mặt hàng điện thoại di động: Nên hay không?

Theo kiến nghị của một số địa phương, điện thoại di động không phải mặt hàng cao cấp nhưng cần bổ sung vào đối tương chịu thuế tiêu thụ đặc biệt để định hướng tiêu dùng hợp lý.

Vừa qua, khi góp ý dự thảo “Đề án mở rộng cơ sở thuế và chống xói mòn nguồn thu ngân sách Nhà nước”, nhiều địa phương đã kiến nghị Bộ Tài chính nghiên cứu bổ sung vào đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với một số hàng hóa, dịch vụ, trong đó có điện thoại di động. Đề xuất này ngay lập tức nhận được phản ứng trái chiều từ nhiều phía, thậm chí đa số là không đồng thuận.

Thực tế đa số ý kiến không đồng thuận là đúng. Bởi vì trong xã hội hiện nay, hầu hết mọi người đều thấy điện thoại di động là vật dụng thiết yếu với mỗi người dân. Ngay trong lý giải về cơ sở đề xuất này cũng đã thừa nhận điện thoại di động là hàng hóa thiết yếu phục vụ nhu cầu thông tin liên lạc. Nếu đề xuất đánh thuế tiêu thụ đặc biệt đối với diện thoại di động được áp dụng, chắc chắn giá bán mặt hàng này sẽ tăng.

Bên cạnh đó, với việc thực hiện chủ trương đến năm 2020 hầu hết người dân Việt Nam sẽ sử dụng điện thoại thông minh thì việc đánh thuế TTĐB sẽ là rào cản lớn. Khi đó, cơ hội sử dụng điện thoại di động của người dân sẽ giảm đi đáng kể và nhu cầu thiết yếu trong thông tin liên lạc sẽ không được đáp ứng. Điều này đồng nghĩa sắc thuế này nếu được áp dụng sẽ trở thành một trong những rào cản cho sự phát triển kinh tế, xã hội.

Nếu lý giải việc đưa điện thoại di động vào đối tượng chịu thuế TTĐB là để điều tiết thu nhập của một bộ phận người dân có thu nhập từ mức khá trở lên, có nhu cầu và đủ khả năng thường xuyên sử dụng các sản phẩm thế hệ mới, là không thuyết phục. Bởi đầu tiên, không có căn cứ khoa học và thực tế nào chứng minh rằng việc áp thuế này có thể làm được việc “điều tiết” như đã nêu.

Hơn nữa, không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu sở hữu tài sản cá nhân mà người dân cập nhật thiết bị công nghệ tiên tiến, “lên đời” điện thoại ngày càng thông minh hơn, hiện đại hơn. Quan trọng hơn là ở mỗi sản phẩm đó sẽ có những ứng dụng tiện ích hơn, hiện đại hơn phục vụ hoạt động thông tin giao tiếp và cả các giao dịch khác trên thị trường.

Nên, với mục tiêu đánh thuế tiêu thụ đặc biệt với điện thoại di động để tăng nguồn thu cho ngân sách thì có thể thu được cái lợi trước mắt, trong khi đó cái hại là lâu dài và nhiều hơn. Cái lợi tăng thu ngân sách thì có thể có, nhưng chưa có gì đảm bảo con số thực thu thuế TTĐB từ mặt hàng này sẽ góp phần làm tăng tổng số thu chung cho ngân sách. Bên cạnh đó, nếu thực hiện kiến nghị này có thể sẽ “đẩy” người dân đi ngược chủ trương chung là phát triển thanh toán không dùng tiền mặt.

Trong khi đó, nếu thúc đẩy việc phát triển thanh toán không dùng tiền mặt trong xã hội sẽ góp phần quan trọng thúc đẩy gia tăng được minh bạch hóa dòng tiền chi tiêu của người dân, kiểm soát được doanh thu của các cơ sở kinh doanh, từ đó có thể tăng nguồn thu thuế.

Vậy thì, với đề xuất này, không khéo dẫn đến hệ lụy “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” giữa chủ trương và chính sách.